خانه / بایگانی برچسب: نقد شعر

بایگانی برچسب: نقد شعر

هم‌راه جاده‌های روان

غزل معاصر در دو سه دهه‌ی اخیر، فرازونشیب‌های بسیاری را پشت سر گذاشته؛ به گونه‌ای که می‌توان گفت چنین وضعیتی ـ چه به لحاظ گوناگونی و چه از منظر سرعت تغییرات ـ در تاریخ ادبیات فارسی بی‌سابقه است. با توجّه به این‌که در این درآیه، فرصتی برای پرداختن به جریان‌های …

ادامه نوشته »

بازگشت به جلو

از سنّت‌های جهان، یکی هم این است که نسل‌های سپسینِ هر انقلابی، در اتمسفری متفاوت از روزگاران تغییر، محروم از توان درک و تصوّر و تنفّسِ وضع قبلی، برخی از روش‌ها و منش‌های پدران‌شان ـ بانیان و فرزندان نسل اوّل انقلاب ـ را نپسندند و بر دست‌آوردهای آنان تهمت کاستی …

ادامه نوشته »

دریغ از یکی دو پاره‌سنگ

در زمانه‌ای به سر می‌بریم که زندگی‌مان، گرفتار بایسته‌های اوّلیه‌ی خویشتن و بشر درگیر تنازع بقا و زنده‌مانی‌ست و به ادبیات و هنر می‌اندیشیم؛ به فرآیندی که اصولاً حاصل زندگانی‌ست و آن‌گاه که قلم به دست می‌گیریم، به قیمت جان، بر آنیم تا تماشا و بینش خود را کشان‌کشان از حوزه‌ی مشکوک …

ادامه نوشته »

دربه‌در در پیِ کشف و شهود

شهود، اصل شعر است. شهود، کشف ناپیدایی‌های جهان در پس پیداهاست؛ کشف غایبان جهان که پشت حاضران پنهان مانده‌اند، کشف حقایق کتمان‌شده در آن‌سوی وقایع، کشف و احضار نادیده‌ها در انبوه روزمرّگی‌ها. شهود شاعر معاصر امّا از عرصه‌ی مجرّدات و ذهنیات به عرصه‌ی زندگی عینی متوجّه شده است. دیگر دوش …

ادامه نوشته »

راستی، چرا رسولان غمگین‌اند؟

محمد جواد آسمان این‌روزها هر کتابچه‌ی شعری را که ورق می‌زنم، این جمله پشت خطوط پیشانی‌ام رژه می‌رود که: «شاید انتظار روبه‌رو شدن با شاعرانگیِ تکان‌دهنده و خالص در سطرسطر کتاب‌های شعر شاعران این روزگار، از اساس انتظار گزاف و بی‌جایی‌ست». هرچند از شعرهای کتابی که اینک پیش روی من …

ادامه نوشته »

تفرّجی در طبیعتِ زبان

اوّلین نکته‌ای که از مطالعه‌ی «اقلیماه» اثر سرکار خانم سیّده‌کبری موسوی قهفرّخی به دید می‌آید، تلاش فوق‌العاده‌ی شاعر برای بیرون نرفتن از زبان معیار معاصر فارسی و نزدیک کردن زبان شعر به نثر با حفظ شاعرانگی شعر است: «بیهوده کوشیدم به پنهان کردنت، ای عشق! آن دانه‌ای که کاشتم، از …

ادامه نوشته »

حکایتِ دریا و قوزکِ پا

درباره‌ی این‌که چگونه یک شعر، «غزل» می‌شود، گفته‌اند و بسیار گفته‌اند. هرچه هست امّا غزل را قالب و ترتیب قرار گرفتن ردیف و قافیه «غزل» نمی‌کند. چه بسیار شعرهایی که اصول ظاهری غزل را رعایت کرده‌اند، امّا حال و هوای غزل را ندارند.

ادامه نوشته »

شاعری در محاصره‌ی افراد درونش

زیستن در دنیای مدرن، در کنار انسان‌های معاصر، و در دنیایی که آدم را بر اساس نقش‌هایش تکه‌تکه می‌کند، با انسان چه می‌کند؟؛ با انسانی که در اداره کارمند است، در خیابان عابر، در مغازه مشتری، در سالن تئاتر تماشاچی، برای کسانی فرزند، برای کسانی دوست، برای کسانی معلم، و برای کسانی هم‌کار. به‌راستی انسانِ زیسته در دنیای مدرن، وقتی قلم به‌دست می‌گیرد، چطور می‌تواند تنها یک‌نفر باشد، و دیگر «افراد» درونش را نادیده بگیرد؟

ادامه نوشته »

خط قرمز فرم، روی مشق تخیّل

زبان‌زد نانوشته‌ای هست که می‌گوید: «سومین کتاب هر شاعر، محک پختگی اوست و شعر شاعر را تازه می‌توان بر اساس آن قضاوت کرد». درست نمی‌دانم سروکله‌ی چنین متر و معیاری از کجا پیدا شده و بر چه بنیانی. امّا آن را تا به حال از دهان سه چهار شاعر سن‌وسال‌دار ـ از جمله از گل‌رخسار صفی؛ شاعر تاجیک ـ شنیده‌ام.

ادامه نوشته »

نقش خواننده در شعر وطن‌خواه ۲

شاعر کتاب «روی ساقه‌ی ترخون» در مجموع سعی کرده است با نشان‌دادن و معرّفی زمان، مخاطب را در یک محدوده‌ی زمانی خاص و در فضایی مشخّص و معیّن قرار دهد و او را همان‌جا نگه دارد. امّا در مجموعه جلوتر که می‌رویم، با تکرار واژه‌هایی محدود شعرش را یک‌نواخت و شگردش را قابل پیش‌بینی می‌بینیم و حتّی می‌توانیم بگوییم در بسیاری مواقع دستش و ترفندش برای خواننده‌ی حرفه‌ای‌تر رو می‌شود و عناصرش خسته‌کننده.

ادامه نوشته »

نقش خواننده در شعر وطن‌خواه ۱

در ابتدا و قبل از وارد شدن به بحث، باید با احترام فاصله‌ای گذاشت بین غزل‌هایی که حمیدرضا وطن‌خواه و چند تن انگشت‌شمار دیگر در پی ارائه‌ی آن‌اند و انواع غزلی که امروزه به وفور شاهد آنیم. تفاوت اصلی و بارز، وجه هنری‌بودن این نمونه‌هاست.

ادامه نوشته »

وطن‌خواه؛ شاعر غزل‌های نوآیین

حمیدرضا وطن‌خواه برای مخاطبان پی‌گیر غزل معاصر در دو دهه‌ی گذشته، نامی آشناست؛ شاعری که با غزل‌های خاص و نوآیینش شناخته می‌شود. پس از دوازده سال سکوت، دومین و سومین مجموعه از سروده‌های او سال گذشته در قالب دو عنوان کتاب تازه در دست‌رس علاقه‌مندان شعر معاصر قرار گرفت؛ مجموعه غزلی با نام «روی ساقه‌ی ترخون» و «شیر سنگی خواجو» مجموعه‌ای از رباعی‌هایش.

ادامه نوشته »