خانه / شعر / ۱۲+۱ کتابی که باید هر غزل‌سرا بخواند

۱۲+۱ کتابی که باید هر غزل‌سرا بخواند

اشاره: دوازده بعلاوه یک، سیاهه‌ای سالانه است به هدف مطالعه یک کتاب در هر ماه و بهترین کتاب در بهتربن حالِ آدمی.

غلامرضا طریقی این سیاهه را به غزل‌سرایان پیشنهاد داده است.

 

یک. جادویی که حافظ با کلمات می‌کند برگ برنده‌ی همیشگی غزل فارسی است. به گمان من سعدی جان غزل فارسی  است و حافظ جسم کامل و بی نقص آن. حداقل روزی یک غزل از حافظ بخوانید که شفا بخش است. با وجود نسخه‌ها و تصحیح‌های فراوان من تصحیح قزوین- غنی را پیشنهاد می‌دهم که تقریبا همه‌ی ناشرهای ادبیات حداقل یکبار آن را چاپ کرده‌اند، اما من نشر ققنوس را می‌پسندم.

 

دو. “سیر غزل در شعر فارسی” سیروس شمیسا که نشر علم آن را منتشر کرده مهم‌ترین منبع برای آشنایی با تحول غزل در طول قرن‌های گذشته است. خواندن این کتاب ما را از خواندن دیوان‌های شاعران گذشته بی‌نیاز نمی‌کند اما باعث می‌شود بدانیم از کجا آمده‌ایم و آمدنمان بهر چه بوده است.

 

سه. “موسیقی شعر” محمدرضا شفیعی کدکنی نه تنها برای کسی که می‌خواهد غزل‌سرا یا مخاطب حرفه‌ای غزل باشد حیاتی است، بلکه برای تک‌تک کسانی که می‌خواهند شعر فارسی را بشناسند و بفهمند ضروری است. این کتاب را نشر “آگه” منتشر کرده است.

 

چهار. “صور خیال در شعر فارسی” هم دقیقا به دلیل و قاعده‌ی کتاب قبلی واجب است. این کتاب دکتر شفیعی را هم نشر «آگه» منتشر کرده است.

 

پنج. تا این بخش آنچه معرفی کردم مربوط به اصل شعر و روزگار گذشته بود، اما از اینجا به بعد سراغ شعر امروز می‌روم. غزل‌سرا یا دوستدار غزل امروز باید نیما و تفکرش را نیز به خوبی بشناسد و برای رسیدن به این هدف هیچ کتابی به اندازه‌ی “بدعتها و بدایع نیما یوشیج” کامل نیست. این کتاب “مهدی اخوان ثالث” را نشر “زمستان” عرضه کرده است.

 

شش. “از پنجره‌های زندگانی” به گمانم ناشناخته‌ترین کتاب این لیست است. نمی‌دانم چرا، اما قدر این اثر ارزشمند شناخته نشده است. این کتاب برگزیده‌ای از غزل‌های شاعران خوبی است که از زمان مشروطه تا امروز به غزل مشغول و برای خودشان کسی بوده‌اند. خواندن این غزلها که ما امروز، نام بسیاری از آنها را نمی‌شنویم، هم باعث می‌شود با روند غزل معاصر بیشتر آشنا شویم و هم به ما تذکر می‌دهد که حالا حالاها به خودمان غرّه نشویم. غزلسرایان بسیاری پیش از ما با شعرهایی به مراتب بهتر فراموش شده‌اند چه رسد به ما که… این کتاب خوب را محمد عظیمی گردآوری کرده با مقدمه‌ای بسیار ارزشمند و آن را در نشر «آگه» منتشر کرده است.

 

 

هفت. “شهریار” با وجود همه‌ی زیاد نویسی‌ها و ریسک‌های عجیب و غریبش در شعر که گاهی از این‌طرف و آن طرف بام به زمینش انداخته، به نوعی سرآغاز غزل عاشقانه‌ی پس از نیماست. خواندن غزل‌های شهریار را از دست ندهید، حتی اگر مجبور شوید در میان انبوه صفحات دنبال شاهکارهای کم شمار بگردید. از میان دیوان‌های ناشران مختلف من دیوان انتشارات نگاه را دارم و توصیه می‌کنم.

 

 

هشت. حرفم را درباره‌ی غربت کتاب شماره‌ی شش پس می‌گیرم. غریب‌ترین کتاب این لیست از آنِ نوآورترین غزل‌سرای معاصر است. “منوچهر نیستانی” به معنای واقعی کلمه غزل‌سرا نبوده؛ در زبان هم ایرادهایی دارد اما همان تعداد غزلی که نوشته او را به جسورترین غزل‌سرای معاصر تبدیل کرده است. بسیاری از تئوری‌هایی که در دهه‌ی هفتاد و هشتاد درباره‌ی غزل کشف شد! قبلا در دهه‌های چهل و پنجاه توسط نیستانی عرضه شده بود. “مجموعه آثار منوچهر نیستانی” را حتما از نشر «نگاه» بگیرید و بخوانید.

 

 

نه. “هوشنگ ابتهاج” غزل‌سرای نوآوری نیست اما غزل‌سرای جانداری است. آنقدر که هیچ کس نتواند او را در غزل صد سال گذشته ندیده بگیرد. از میان کتاب‌های ابتهاج، من “آینه در آینه” را که برگزیده‌ی شعرهای اوست و توسط نشر «چشمه» منتشر شده است را توصیه می‌کنم.

 

 

ده. “مجموعه آثار حسین منزوی” را هم نشر «نگاه» منتشر کرده است. اصلا لازم است که من درباره‌ی جایگاه و تاثیر منزوی در غزل امروز چیزی بنویسم؟ گمان نی‌کنم. غزل‌های منزوی متعادل‌ترین و محکم‌ترین ایستگاه و گرانیگاه غزلِ امروزند. بخوانید او را.

 

 

 

یازده. “مجموعه آثار سیمین بهبهانی” را هم نشر «نگاه» منتشر کرده است. سیمین علی‌رغم تبلیغات بعضی از رسانه‌ها و آدم‌ها، “نیمای غزل” نیست، اما یکی از چهره‌های مهم غزل امروز است.

 

 

دوازده. تاثیر “محمدعلی بهمنی” در فراگیر شدن غزل امروز از دهه‌ی هفتاد غیرقابل انکار است. او تا به امروز آخرین ایستگاه تثبیت شده و تاثیرگذار غزل امروز است. “گاهی دلم برای خودم تنگ می‌شود” تاثیرگذارترین کتاب اوست که توسط دارینوش منتشر شده اما خواندن “مجموعه‌ آثار بهمنی” از همان سری نشر «نگاه» انتخاب بهتری است.

 

 

دوازده + یک. “دیوان سعدی” به ویژه غزلهای او، اساسی‌ترین نیاز هر کسی است که می‌خواهد بداند غزل یعنی چه. کسی که غزل‌های سعدی را نخوانده و می‌خواهد غزل‌سرا شود، انگار دارد بدون تماشای جام جهانی فوتبالیست بین المللی شود. من “کلیات سعدی” تصحیح محمدعلی فروغی را پیشنهاد می‌دهم که توسط چند ناشر از جمله امیرکبیر، ققنوس و هرمس منتشر شده است.

اینفوگرافی انتخاب‌های طریقی را با کیفیت خوب را در زیر ببینید.

 

همچنین ببینید

دوازده + یک رمان مورد توجه آیت‌الله سید علی خامنه‌ای/ ویکتور هوگو حکیم است/ قرن نوزدهم خیلی نویسنده دارد/ این کتاب [جان شیفته‌ی رومن رولان] همه چیز است

دوازده + یک کتاب سیاهه‌ای سالانه است به هدف مطالعه یک کتاب در هر ماه و بهترین کتاب در بهترین حال آدمی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *