خانه / تحلیل روایت / حلزون آبی، ترابرد حافظه و خدشه در روایت

حلزون آبی، ترابرد حافظه و خدشه در روایت

دکتر دیوید گلنزمن که استاد دانشگاه یوسی‌ال‌اِی است و تیم همکارانش می‌گویند نه تنها با نظریه‌ی قدیمی‌ای که می‌گفت حافظه به سیناپس‌های عصبی مربوط است مخالف اند، بلکه نظریه‌ی جدیدشان را که می‌گوید حافظه منشأی دیگر دارد به آزمایش گذاشته‌اند.

آن‌ها آران‌اِی یک نوع نرم‌تن دریایی را که معمولاً به‌ش حلزون آبی می‌گویند را استخراج کرده به یک حلزون آبی دیگر تزریق کرده‌اند، حلزون اولی تجربه‌هایی داشت که دومی نداشت. اما حالا حلزون دومی هم مثل یک حلزون با همان تجربه‌های اولی رفتار می‌کند.

به بیان ساده‌تر، گلَنزمن و تیمش توانسته‌اند حافظه‌ی درازمدت یک حیوان را به هم‌نوعش منتقل کنند. حافظه‌ی درازمدت شامل انواعی از حافظه است، از حافظه‌ی معنایی (همان که در آموزش عمل می‌کند) تا حافظه‌ی رویدادی (همان که خاطره‌ها و روایت‌ها را می‌سازد).

به بیان دیگر، دکتر گلنزمن اگر چند دشواری فنی-زیست‌شناختی را پشت سر بگذارد، می‌تواند حافظه‌ی هر کسی را به کسی دیگر منتقل کند و همین طور حافظه‌ی هر کسی را حذف کند. این امکان عجیبی است. فرض کنید حمید و دخترداییش مینا در مهمانی خانه‌ی پدربزرگشان بوده‌اند. حالا فرض کنید آران‌ای مینا را به حمید تزریق کنند. اگر حمید همچنان خاطرات خودش را از مهمانی به یاد بیاورد، حالا می‌تواند مهمانی را از دو زاویه‌ی فیزیکی (آنجا که خودش بوده و آنجا که مینا بوده) به یاد بیاورد.

اما اگر به هر دلیلی خاطره‌ی خود حمید پاک شده باشد، حالا مهمانی را از چشم مینا به یاد می‌آورد. مثلا ممکن است به یاد بیاورد که داشته روسریش را جلو می‌کشیده. بله. حمید یادش می‌آید که داشته روسریش را جلو می‌کشیده. نه تنها روسری را روی سرش به یاد می‌آورد، که آن را روسری خودش می‌داند.

به این شیوه، احتمالاً از زمانی به بعد اگر شما بخواهید در دادگاهی شهادت بدهید باید گواهی‌ای ارائه کنید که نشان می‌دهد هرگز تحت تزریق آران‌ای نبوده‌اید. اما این خیلی هم راحت نیست. چون همان طور که گلنزمن پیش‌بینی کرده، احتمالا تزریق آران‌ای برای کارهای بسیاری از جمله درمان اختلال استرسی پس از ضایعه‌ی روانی به کار برود، یعنی به شما کمک کند که خاطرات بد و آزاردهنده‌تان را فراموش کنید. اما اگر بنا باشد این خاطرات فراموش شوند دیگر شما نباید بدانید که تحت تزریق آران‌ای قرار گرفته‌اید.

حتی ممکن است یک نفر روز ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۷ را به یاد بیاورد که در ساعت ۸:۰۲ با همسایه دعوا کرده و همسایه را کتک زده و باز همان روز و همان ساعت را به یاد بیاورد که با همسایه دعوا کرده و خشمش را مهار کرده و با او کتک‌کاری نکرده. تمام این‌ها یک اثر روایی خیلی جدی دارند. خاطره‌ها و روایت‌های ما از این به بعد ملزم نیستند که سازوار باشند. الان سازواری و نامتناقض بودن در همه جا جز گوشه‌ای باریک از روایت ادبی خیالی، شرط روایت است، اما این شرط به زودی حذف خواهد شد.

دنیای روایت‌های پیچیده‌تر، متناقض، مخدوش و غیر قابل اعتماد دنیای فردای ما است. دنیایی که دیگر به راحتی نمی‌توان در آن بین بخش عمده‌ای از سینمای علمی-تخیلی و سینمای مستند خط کشید.

همچنین ببینید

روایت سردبیر از دیدار نویسنده‌ها با سید حسن/ مارکز از دست‌مان ناراحت بود/ از پیرامون امام بنویسید

دیدار جمعی از نویسنده‌ها با سید حسن خمینی در جماران چند نکته جالب داشت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *