خانه / سوزان سانتاگ / معطوف به هنر نخبه

معطوف به هنر نخبه

مقدمه‌ای بر پرونده پیش رو

برخورد جامعه‌ی ادبی با سانتاگ در تمام طول مدتی که از ترجمه و انتشار برخی از کتاب‌ها و مقالاتش به فارسی می‌گذرد، همیشه گزینشی و همراه با «تفسیر» به مطلوب از سوی فعالان ادبی بوده است. برای مثال مقاله‌ی «علیه تفسیر» همیشه به دست کسانی مخدوش شده که می‌خواستند جنبه‌ی سرگرم‌ کننده‌ی آثار ادبی و هنری را مقدم و مسلط جوانب سیاسی آن قرار بدهند. در صورتی که به هیچ وجه چنین نیست و اتفاقا «علیه تفسیر» از یک جنبه علیه همین تفاسیری است که می‌خواهند هر شکلی از روایت را سیاست‌زدایی کنند و از آن صرفا کالایی برای سرگرمی بسازند. همان‌هایی که به ظاهر می‌خواهند مخاطب اینجایی کتاب را « بر سریر پادشاهی» بنشانند. این‌ها یک عمر همراهی اقشار تحصیلکرده و نخبه‌ی جامعه‌ را با رمان و کتاب ایرانی نادیده می‌گیرند و چشمشان به دنبال مشتریان پر تعداد کتاب‌های آشپزی یا ترانه‌های نوستالژیک است. چنین تفسیر و رویکردی به رمان و رویات مطلقا مد نظر سانتاگ نیست چرا که اگر بود نویسندگانی که او آثارشان را بر سریر پادشاهی می‌نشاند آلبر کامو و ویکتور سرژ نبودند. البته سانتاگ بارها تاکید می‌کند که وقتی من یک رمان فرهیخته می‌خوانم دلیل نمی‌شود از بروس اسپرینگستین خوشم نیاید؛ به هر حال ما باید خودمان را در معرض قرار دهیم اما معطوف به هنر نخبه. لازم به گفتن نیست که نقطه مقابل این رویکرد امروز از سوی برخی جریان‌ها در ادبیات داخلی تبلیغ می‌شود و موج اندازی شده. نمونه‌اش جریان موسوم به ژانر است. همه جای دنیا کتاب‌ها را خواه‌نا‌خواه برای تشویق بیشتر مخاطب در ژانرهایی دسته بندی می‌کنند، اما برخی معطوف به هنر نخبه هستند و نقد و  نظرهای جدی تری از آن‌ها پشتیبانی می‌کنند و برخی در حال سقوط در بایگانی آشغال‌های دوزاری.

این پرونده کوششی است برای پرداختن به این وجه از اندیشه سوزان سانتاگ، نویسنده و نظریه پرداز آمریکایی؛ که نویسندگان آن نشان داده‌اند سانتاگ هنوز برای ما در اینجا و اکنون از ضرورت بالایی برخوردار است و مطالعه‌ی آثار او واجب.

همچنین ببینید

سانتاگ فارسی: کتاب‌های واجب

پروژه‌ی انتشار آثار سوزان سانتاگ در ابتدا با انتشار مقاله‌ی «علیه‌ تفسیر» در مجلات سینمایی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *