خانه / روایت / سفر تحقیقی، علمی و تبلیغی به رم و واتیکان

سفر تحقیقی، علمی و تبلیغی به رم و واتیکان

فلسفه‌ی سیر و سفر در ابتدا حرکت به سوی شناختی کامل از خویشتن و سپس شناخت جهان پیرامون است. در واقع، سفر بهترین راه برای پخته‌شدن است و درک آنچه در دنیاست و از آن بی‌خبریم؛ چراکه سفر، با وجود مشقت‌های فراوان، پنجره‌های جدیدی به روی تفکر و شناخت انسان می‌گشاید. سیر و گردش در زمین و عبرت‌گرفتن از عاقبت مردمان در طول تاریخ و آشنایی با فرهنگ‌ها و آیین‌ها آن‌چنان مهم است که در آموزه‌های دینی نیز بارها بر آن تأکید شده است. بر این اساس، دانشگاه ادیان و مذاهب قم سفری علمی ـ تحقیقی به کشورهای اروپا ترتیب داد. ارتباط با مراکز علمی، دینی­ و فرهنگی این کشورها از اهداف اصلی این سفر بود که به رشد و ارتقای سطح شناخت متقابل و تعامل در عرصه­های گوناگون منتهی می­شود.

ایتالیا، رم

شهر باستانی رم با خیابان‌های شلوغ و مملو از گردشگر و با بافت سنتی و قدیمی و هم‌چنین با جلوه‌های معماری و هنری بی‌نظیر خود، هیچ شباهتی به شهرهای مدرن اروپا نداشت. رم با معابد و مقبره‌ها، کلیساهای فراوان، میادین و موزه‌ها، مردمان خونگرم، کوچه‌های تودرتو، بستنی و پیتزا، دست‌فروش‌ها و گردشگران همیشگی‌اش شناخته می‌شود.

عصر روز اول اقامتمان در رم، با هماهنگی راهنما، از طریق مترو، که فقط شامل دو خط طولانی بود، به قسمت‌های مرکزی این شهر رفتیم. اولین مکان مورد بازدید ما میدان قدیمی مردم[i] بود که شروع پیاده‌روی ما به سمت نقاط دیدنی شهر محسوب می‌شد. هم‌چنین، در میدان زیبا و قدیمی اسپانیا که در جوار سفارت کشور اسپانیا قرار گرفته بود، توقف کوتاهی کردیم. بعد از آن، به جذاب‌ترین و شلوغ‌ترین بخش گردشگری رم، در کوچه‌پس‌کوچه‌های مرکزی این شهر، به چشمه‌ی آرزوها[ii] رسیدیم. این چشمه‌ی طبیعی با آب زلال خود که در مرکز شهر رم، در منطقه‌ی تروی[iii] هم‌چنان در حال جوشیدن است، امروزه یکی از معروف‌ترین آب‌نماهای طبیعی جهان است. معماری و تندیس‌های زیبای اطراف این چشمه نیز اثر مجسمه‌ساز مشهور، برنینی، است که در سال ۱۷۳۵ ساخته شده است. بر اساس یک باور قدیمی، انداختن یک سکه در این چشمه موجب بازگشت دوباره به شهر رم، و انداختن دو سکه به معنای ازدواج است.

مقصد بعدی ما در رم معبد زیبا و باشکوه پانتئون بود. پانتئون، معبد خدایان، بتکده­ای بود از مجموعه‌ی خدایانی که در یک مذهب خاص پرستیده می‌شدند. در واقع، این اصطلاح برای پاگانیزم[iv]، یعنی مذهب افرادی که خدایان متعدد را می‌پرستیدند، به‌کار می‌رود. معبد پانتئون نیز در سال ۱۲۸ م به دستور هادریان[v]، امپراتور رومیان، بنا گردید. اما در سال ۶۰۹ م، بعد از حمله‌ی مسیحیان به رم و افتادن زمام حکومت به دست آن‌ها، پانتئون به کلیسا تبدیل شد.

در روز دوم اقامتمان در رم، طبق دعوت مسئولان دانشگاه سالزیانا[vi]، عازم این دانشگاه شدیم. در بدو ورود، آقای نانی[vii]، رئیس دانشگاه، به استقبالمان آمد و درباره‌ی قسمت­های مختلف این دانشگاه توضیحاتی مفصل ارائه داد. این دانشگاه، که وابسته به واتیکان است، شش دانشکده و دوهزار دانشجو از ۹۷ کشور جهان دارد و در رشته­های علوم انسانی فعال­ است. کتاب‌خانه‌ی دانشگاه نیز با هشتصدهزار جلد کتاب به طور خودکار و به شکل دیجیتال اداره می­شود. جلسه­ای بین‌الادیانی برای آشنایی متقابل نیز در این دانشگاه برگزار شد و جناب آقای مفتاح، از اساتید گروه، توضیحاتی درباره‌ی اهداف این سفر و فعالیت­های علمی دانشگاه ادیان قم ارائه دادند.

بعد از ساعتی گشت‌زنی با اتوبوس در محدوده‌ی باستانی رم، به یکی از جذاب‌ترین و باشکوه­ترین قسمت‌های رم باستان رسیدیم: آمفی‌تئاتر فلاویوس[viii] که امروزه به کلوسئوم[ix]، «جایگاه بزرگ»، مشهور است. این بنای حیرت‌انگیز را امپراتور وقت رومیان، وسپاسیان، در سال ۷۰ میلادی بنا نهاد. ﺣﺪﻭﺩ ۴۵ ﺗﺎ شصتﻫﺰﺍﺭ ﻧﻔﺮ ﺍﺯ ﺑﺮﺩﮔﺎﻥ در حین کار ﺑﺮﺍﻯ ﺳﺎخت کلوسئوم ﻛﺸﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ. ﺩﺭ ﻃﻰ جشن‌های صدﺭﻭﺯه­ای هم که در این مکان برگزار می­شد، ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺕ ﺩﺭﻧﺪﻩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻥ ﺑﺮﺩﮔﺎﻥ ﻭ ﮔﻼﺩﻳﺎﺗﻮﺭﻫﺎ ﻣﻰﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ،­ تا جایی که ﻃﻰ ﻫﺮ ﺩﻭﺭﻩ از این ﺟﺸﻦﻫﺎی صدروزه، ﺣﺪﻭﺩ پنجﻫﺰﺍﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﻼﺩﻳاﺗﻮﺭ ﺑﻪ‌ﻗﺘﻞ می‌رﺳﻴﺪﻧﺪ. ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻳﻰ هم که ﺟﺸﻦ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﻧﺒﻮﺩ، ﻣﺤﻜﻮﻣﺎﻥ ﺑﻪ ﻣﺮﮒ ﺭﺍ ﺟﻠﻮﻯ ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺕ ﺩﺭﻧﺪﻩ ﻣﻰﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺯﻧﺪﻩ‌ﺯﻧﺪﻩ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺷﻮﻧﺪ. ﺍﻣﭙﺮﺍﺗﻮﺭ ﻭ ﻣﺮﺩﻡ رم ﻧﻴﺰ ﺷﺎﻫﺪ ﻛﺸﺘﺎﺭ فجیع این ﺁﺩﻣﻴﺎﻥِ ﺗﻴﺮﻩﺑﺨﺖ­ ﺑﻮﺩﻧﺪ.[x]

بعد بازدید از بنای کلوسئوم، به بازدید یکی دیگر از زیباترین میادین شهر رم در محدوده‌ی روم باستان، میدان ویتوریو[xi]، پرداختیم. این میدان به یادبود ویتوریو امانوئل دوم، کسی که زمینه‌ی اتحاد ایتالیا را در سال ۱۸۶۱ فراهم کرد، ساخته شده است. میدان باشکوه و سفیدرنگ ویتوریو در مرکز محدوده‌ی رم باستان به شکل نیم‌دایره با پله­ها و ستون­های فراوان است و بر فراز آن تندیس­های عظیم‌الجثه از قهرمانان ملی وحدت ایتالیا ساخته شده است.

واتیکان

در واقع، از اهداف اصلی سفر به اروپا حضور دانشجویان رشته‌ی ادیان ابراهیمی و اساتید این رشته، حضور در کشور ایتالیا و مجموعه‌ی واتیکان و نشست­های علمی با عالمان مسیحی در مرکز جهان مسیحیت بود. نهایتاً بعد از سفر به چند کشور اروپایی، در عصر روز دوم اقامتمان در شهر رم، وارد مجموعه‌ی واتیکان و محوطه‌ی کلیسای سن پیترو[xii] شدیم.

بعد از توقفی کوتاه در محوطه‌ی ورودی مجموعه‌ی واتیکان، که هم‌چنان محو عظمت حیرت‌انگیز کلیسای سن پیترو و معماری هنرمندان برجسته­ای همچون رافائل، میکل­آنژ، برامانته و برنینی بودیم، وارد این کلیسای باشکوه شدیم. در این کلیسای مجلل و پرنقش‌ونگار، بار دیگر همه‌ی وجودمان مدهوش زیبایی بی­حدوحصر کار هنرمندان ایتالیایی شد. صدها تندیس از الهه­های کتاب مقدس و فرشتگان، مجسمه­هایی از پاپ­های درگذشته، نقاشی­های عظیم دیواری، ستون‌های سنگی عظیم­الجثه و سنگ­های زیبا از جملات اناجیلْ هر بیننده­ای را محو جلال و جبروت خود می­کرد. هم‌چنین، اولین تندیسی که در بدو ورودمان به این کلیسا مشاهده کردیم تندیس پیتا[xiii] بود (مجسمه‌ی مریم مقدس سوگوار که پیکر مسیح را در آغوش گرفته است). این شاهکار هنر پیکرتراشی اثر هنرمند نابغه و برجسته‌ی ایتالیا، میکل­آنژ، و بوناروتی است. هم‌چنین، به بخش زیرین این کلیسا، کاتاکومب[xiv]،‌ رفتیم. کاتاکومب­ شبکه­ای از دالان­های زیرزمینی است که در شهر رم حفر شده بودند. این دالان­ها یا دخمه­های مسیحیان که تماماً در زیر زمین قرار گرفته­اند تا پیش از رسمی‌شدن آیین مسیحیت در میان رومیان در قرن چهارم، مکانی برای عبادت و دفن مردگان مسیحی بودند.

در روز سوم اقامتمان در رم، طبق هماهنگی‌ای­ که بین شورای تعلیم و تربیت واتیکان و سفارت ایران صورت گرفت، مقرر شد جلسه­ای در قالب همکاری متقابل بین دانشگاه ادیان قم و این شورا برگزار شود. لذا، به دعوت سفارت واتیکان، مجدداً به همراه اساتید و دوستانی که در رشته‌ی ادیان تحصیل می­کردند، به مجموعه‌ی واتیکان رفتیم. موضوع این جلسه نیز پیرامون تعامل و آشنایی اعضای شورای تعلیم و تربیت واتیکان با اهداف دین‌پژوهانه‌ی دانشگاه ادیان و مذاهب قم بود. در این جلسه، معاون پاپ در شورای تعلیم و تربیت، آقای گونزالس و همکارانشان توضیحاتی درباره‌ی ­فعالیت­ها و اهداف این شورا در واتیکان ارائه دادند. آقای مفتاح نیز به معرفی فعالیت‌های علمی دانشگاه ادیان و مذاهب قم و گستره‌ی پژوهشی و تحقیقاتی پژوهشگران این دانشگاه در حوزه‌ی ادیان ابراهیمی و خصوصاً دین مسیحیت پرداختند.

بازدید از موزه‌ی واتیکان پیشنهاد اکازیون استاد مفتاح بود که مورد استقبال جدی قرار گرفت. بعد از حدود دو ساعت انتظار در صف طولانی، وارد این موزه‌ی رؤیایی شدیم. موزه‌ی واتیکان، که امروزه از عظیم‌ترین و غنی‌ترین موزه‌های جهان است، در سال ۱۵۰۶ به دستور پاپ ژولیوس دوم بنیان نهاده شد. این موزه، که آثار هنری و تاریخی بی‌نظیری را در خود جای داده است، سالیانه پذیرای حدود چهارمیلیون بازدیدکننده است. از جمله قسمت­های اصلی این موزه که از آن بازدید کردیم کلیسای سیستین[xv] بود. این کلیسا نیز فقط در حکم یک مکان خصوصی برای تعیین پاپ و اجرای مراسم مقدس ساخته شده بود. اما شاهکار نقاشی­های الهیاتی میکل­آنژ در این کلیسا آن را به یکی از باشکوه‌ترین قسمت­های موزه‌ی واتیکان تبدیل کرد. هم‌چنین، داستان ترسیم این نقاشی‌ها این‌گونه بود که سال ۱۵۰۵، پاپ ژولیوس دوم میکل­آنژ را از فلورانس به رم فراخواند تا در ضمن ساخت آرامگاه، سقف کلیسای سیستین را نیز با نقاشی تزیین کند. همه‌ی نقش‌هایی که او بر این سقف ترسیم کرد از بخش‌های اصلی کتاب «پیدایش» عهد عتیق بود. در این اثر نیز بیش از سیصد پیکره اعم از فرشته و انسان جلوه­گر است. نقاشی آفرینش آدم نیز در مرکز سقف این کلیسا، با جلوه‌هایی از نور و تاریکی در حضور فرشتگان، به شکلی بی‌نظیر به‌تصویر درآمده است.


i]. del Popolo]

ii]. Fontana di Trevi]

iii]. Trevi]

iv]. Paganism]

v]. Hadrian]

vi]. Salesiana]

vii]. Noni]

viii]. Titus Flavius]

ix]. Colosseum]

تاریخ تمدن ویل دورانت. ترجمه‌ی احمد آرام. انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، ۱۳۷۸، ج ۲ :[x]

xi]. Vittorio]

xii]. Basilica di San Pietro]

در ادبیات و هنر عصر رنسانس، به تندیس­هایی که ‌مریم‌ مقدس بدن مسیح را بعد از صلیب در آغوش گرفته است پیتا می‌گویند :[xiii]

xiv]. Catacomb]

xv]. Sistine]

همچنین ببینید

گفتمانی پیرامون تحلیل گفتمان

نشر و نقد، ارتباطی دوسویه‌‌‌ دارند. اگر نقد نباشد اثر فاخر و مبتذل تفاوتی ندارند. …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *