خانه / داستان / ۱۲+۱ کتاب‌ خاطره‌انگیز برای کودک و نوجوان به انتخاب جمشید خانیان

۱۲+۱ کتاب‌ خاطره‌انگیز برای کودک و نوجوان به انتخاب جمشید خانیان

اشاره. جمشید خانیان داستان‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس اهل آبادان است. برنده جایزه «لاک پشت طلایی» به‌خاطر کتاب «عاشقانه‌های یونس در شکم ماهی» و نامزد جایزه «آسترید لیندگرن» است.
او معتقد است: ما در ادبیات کودک‌و‌نوجوان نیازمند فرم و نگاه زیبایی‌شناختی کاملا شخصی هستیم. کتاب‌های ایرانی انتخاب شده، نمونه‌ای از این افق آرمانی را نشان می‌دهند. کتاب‌های ترجمه‌ای انتخاب شده هم خاطره‌انگیزند و هم یادآور می‌شوند که ما چقدر «نویسنده» و چقدر «خواننده‌ای خوب» هستیم.

۱-میهمانی دیوها

نوشته‌ی: جعفر توزنده جانی

ناشر: مدرسه، ۷۶ صفحه

این کتاب برای من خاطره انگیز است. جدای از این ، لحن به عنوان عنصری از زبان که عینیت پیدا نمی کند، اما احساس می شود، در این کتاب یک امتیاز بسیار مهم است که سطح کیفی روایت را ارتقا می‌بخشد. با این که داستان از ساختار افسانه‌ها آن هم ” افسانه‌ی پریان” پیروی می‌کند، اما خیلی هم به آن پایبند نیست. آغاز داستان یعنی واگذار شدن داستان از یکی به یکی دیگر و پایان آن که مربوط می‌شود به سرنوشت نامعلوم ” محمد گازره”، یک شالوده شکنی در این نوع از قصه ها به حساب می‌آید.

 

 

 

 

 

۲-عقرب‌های کشتی بمبک

نوشته‌ی: فرهاد حسن زاده

ناشر: افق؛  ۲۷۶ صفحه

هنوز فکر می‌کنم مهم‌ترین اثر حسن‌زاده ، همین کتاب است. تکنیک + زبان روایت + طنز درست، برآیندی جز کتابی به یاد ماندنی نخواهد بود. ورودی این کتاب و شکل رفتاری کنش‌گرهای این داستان، آدم را به یاد ” تابستان زاغچه ” دیوید آلموند می‌اندازد.

 

 

 

 

 

 

 

 

۳-لالایی برای دختر مرده

نوشته‌ی: حمیدرضا شاه آبادی

ناشر: افق؛ ۱۵۶ صفحه

این درست است که آنچه به شکل یک پژوهش و تحقیق واقعی و تاریخی شروع می‌شود ، در ادامه باید به صورت قصه  در بیاید. “اسکولز” می‌گوید امر واقع اگر می خواهد باقی بماند، باید داستان بشود. این کاری است که شاه آبادی با نوشتن این داستان انجام داده است. ضمن این‌که استفاده از پلیفونی روایت به عنوان یک تکنیک روایی، امتیاز ویژه‌ای برای این اثر محسوب می‌شود.

 

 

 

 

 

 

۴-کارنامه‌ات را قایم کن

نوشته‌ی: معصومه انصاریان

ناشر: پیدایش؛ ۱۲۴ صفحه

این کتاب، یک مجموعه‌ی ۶ تایی از داستان‌هایی است که رئالیسم طراحی شده در آن‌ها، بسیار درست، بی‌ادعا و گاهی تکان‌دهنده است. واقعیت عکاسی شده در این مجموعه، به ویژه در داستان ” کارنامه‌ات را قایم کن ” چنان بی رحمانه، جزیی‌نگری شده است که پایان‌بندی آن‌ها‌، به خصوص همین داستان‌، ما را برای مدتی گیج و متحیر می‌سازد.

 

 

 

 

۵-کوچه‌ی صمصام

نوشته‌ی: حمیدرضا نجفی

ناشر: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان؛ تعداد صفحات : ۱۰۴

این کتاب را نمی‌شود فراموش کرد. هیچ جوری. نه داستان پارادوکس‌وارش را، نه طنزش را، نه کنش‌گران پر شر و شور نوجوانش را و نه زبان پالوده و صمیمی راوی‌اش را. هیچ چیزش را. حتا اسم ” صفرقلی کوهی” را.

 

 

 

 

 

۶-کابوس

نوشته‌ی: سید نوید سید علی اکبر

ناشر: چکه؛ ۲۸ صفحه

به نظرم سید نوید پر از خلاقیت است. او بی‌مهابا با هر کتاب پیشنهاد تازه‌ای به ادبیات کودک ارائه می‌دهد. گاهی ادبیات آن را بر می‌تابد و گاهی خیر. ” کابوس” کتاب فوق‌العاده‌ای است از این نظر. روایت و راوی در حوزه‌ی زبان و چرخش‌های لابیرنتی داستان خوب کار می‌کنند و در ایجاد فضا و شخصیت‌های تازه موفق است. او آن‌قدر در روایت‌گری خلاق است که به راحتی توانسته از درونمایه‌ی دستمالی شده ( ولی بی پایان ) ” فقر” یک اثر تازه بیافریند.

 

 

 

۷-امیل و کارآگاهان

نوشته‌ی: اریش کستنر

ترجمه‌ی: فرناز تیمورازف

ناشر: ماهی؛ ۱۵۲ صفحه

اریش کستنر را بیشتر با کتاب‌های ” کلاس پرنده” و ” فلفلی و آنتوان” و ” خواهران غریب” ( که پور احمد هم فیلم‌اش را ساخته) می‌شناسیم. اما کتاب ” امیل و کارآگاهان” به لحاظ ادبی و تکنیکی به نظرم مهم‌ترین اثر نویسنده‌اش است. این کتاب قرن نوزدهمی چنان نو، بدیع و در روایت، خلاقانه است که آدم فکر می‌کند در همین یکی دوسه ساله‌ی اخیر نوشته شده است.

 

 

 

۸-ویرجینیا گرگ می‌شود

نوشته‌ی: کیو مک لیو

ترجمه‌ی: کیوان جنیدی آشتیانی

ناشر: فاطمی؛ ۳۲ صفحه

به نظرم این یک کتاب صرفا تصویری کودک نیست. بلکه یک اثر پسامدرن است که از شگردهای شکل‌پردازانه برای عبور از متن مکتوب و تبدیل کردن متن به یک رویداد میان‌رشته‌ای، استفاده برده است. این نگاه پسامدرن، از عنوان چند وجهی کتاب شروع می شود و تا دل متن و تا پایان ادامه پیدا می‌کند.

 

 

 

 

۹-داستان بی‌پایان

نوشته‌ی: میشل انده

ترجمه‌ی: شیرین بنی احمد

ناشر: نشر چشمه؛ ۵۸۰ صفحه

این کتاب ، برای من تمام نشدنی است. هر از چند باری به آن بر می‌گردم تا از غنای فانتزی آن سیراب بشوم و ببینم چطور تخیل، گستره ی لایتناهی خود را از جهان واقع به جهان فراواقع می‌کشاند و از آن داستان بی‌پایان می‌سازد.

 

 

 

 

 

۱۰-اسم من میناست و عاشق شبم

نوشته‌ی: دیوید آلموند

ترجمه‌ی: مریم رفیعی

ناشر: ایران بان؛ ۳۷۲ صفحه

این کتاب، اصلا شبیه بقیه ی آثار آلموند نیست. در این کتاب آلموند مخاطب‌اش را با زبانی ساده و لحنی دلنشین وارد هزارتوی احساسات و اندیشه‌های یک دختر ۹ ساله به اسم مینا می‌کند و دنیای شگفت‌انگیز درونی او را به ما نشان می‌دهد. این اثر فوق‌العاده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

۱۱-اختراع هوگو کابره

نوشته‌ی: برایان سلزنیک

ترجمه‌ی: رضی هیرمندی

ناشر: افق؛  ۵۸۲ صفحه

خواندن این کتاب، یک تجربه‌ی تازه و لذت بخش و کم‌نظیر است. یک ” سینما _ رمان ” که ۵۷ صفحه‌ی اولیه‌ی آن را به یک پلک زدن می‌شود خواند. ” مارتین اسکورسیزی” این کتاب را تبدیل به یک فیلم زیبا کرده. اما این اثر ، موجودیت شگفت‌انگیز خود را از کتاب بودنش دریافت کرده، هر چند داستانی است درباره‌ی سینما.

 

 

 

 

 

 

 

۱۲-کافکا و عروسک مسافر

نوشته‌ی: جوردی سیئررا ای فابرا

ترجمه‌ی: رامین مولایی

ناشر: ایران بان _ قطره؛ ۱۱۰ صفحه

این کتاب بر اساس یک مقاله نوشته شده است. در آن مقاله ظاهرا به ارتباط عجیب کافکا با دختر بچه‌ای که عروسک‌اش را گم کرده بوده، پرداخته شده است. خیلی نوع نگاه نویسنده کتاب و ساختار دستوری روایت‌اش را نمی‌پسندم. و دقیقا نمی‌دانم اشکال از نویسند است یا از مترجم. اما کتاب یک آن انگیزشی دارد که برای تولیدکنندگان ادبیات شاید جالب باشد. اینکه تخیل کتاب، انگیزه‌ی نگارش داستان کافکا را برای هر نویسنده‌ای فراهم می کند.

 

 

 

 

 

۱۲ + ۱_ شازده کوچولو

نوشته‌ی: آنتوان دو سنت اگزوپری

ترجمه‌ی: ابوالحسن نجفی

ناشر: نیلوفر؛ ۱۳۶ صفحه

مدت‌ها بود که دلم می‌خواست این کتاب را از زاویه‌ی ” روایت” و ” روایت‌گری” نقد کنم. همیشه این طور به نظرم می‌رسیده که داستان این کتاب ، یک راوی مقتدر و تمامیت‌خواه دارد. و بالاخره این فرصت را دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه شیراز با برگزاری جشنواره و همایش بازنگاری، تحت عنوان ” چند صدایی و گفت‌وگومندی در ادبیات کودک و نوجوان” برایم فراهم کرد. البته این کتاب یک شاهکار واقعی است و من در مطلبی تحت عنوان ” مطلعی بر قاعده‌ی چند صداییگی و چند آواییگی در روایت شازده کوچولو ” به آن پرداخته‌ام.

 

 

همچنین ببینید

بریده کتاب آینده/ هیچ‌کس این زن را نمی‌شناسد

بریده‌ای از رمان «هیچ‌کس این زن را نمی‌شناسد» نوشته‌ی خانم ندا رسولی را می‌خوانیم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *