خانه / یادداشت

یادداشت

«پروردگار» الفیا ادبیات است

«کتاب‌ها و روسپی‌ها هر دو مردان ویژه‌ی خود را دارند. مردانی که از طریق آنها گذرانِ روزگار می‌کنند و عذابشان می‌دهند. در این زمینه، مردانِ ویژه‌ی کتاب‌ها، منتقدان‌اند.» نویسنده‌ی مشهوری هم در جایی از تاریخ نوشته است منتقدان همچون خرمگسانی‌اند که کفل اسب-یا گاو- را نیش می‌زنند تا زمین حاصلخیز را بهتر شخم بزند و از کار بازنماند. اولی را منتقدی گفته است و دومی را نویسنده‌ای؛ و بی‌فایده است که به قاعده‌ی «خیرالامور اوسطها» وسطی برای این دو رای پیدا کرد.

ادامه نوشته »

اول هفته -۱-

یکم؛ امیرخانی نامه‌ای زده است به نیلی و دعوت نیلی برای دوستی را رد کرده. فکر می‌کردم نیلی «رهش» را خوانده است که اگر چنین کرده بود پالس دوستی به نویسنده «رهش» ارسال نمی‌داشت. امیرخانی امّا حرف جدیدی مطرح نکرده و حرف‌هایی را که به نیلی زده است با عتاب …

ادامه نوشته »

الفیای تازه

    الفیا، الفیای زندگی است؛ الفیای پرسش و الفیای چالش. چالش‌های امروزِ دنیای ادبیات. چالش‌هایی که با سکوت حل نمی‌شوند. هیچ چالشی در جهانْ بدون کنکاش و کاوش حل نشده است. هیچ خللی همین طوری درست نشده است و نمی‌شود. درست بودن از پیگیر بودن آکنده می‌شود و از …

ادامه نوشته »

ترانه‌ی رپ و روایتی که به دیوار می‌خورد

وقتی مطلب «جای خالی روایت در ترانه‌ی فارسی» را می‌نوشتم، به هیچ وجه به روایت‌های فراوان و نسبتا متنوعی که در ترانه‌های رپ فارسی می‌شنویم اشاره نکردم. می‌خواهم در این یادداشت توضیح بدهم که چرا. آنجا گفتم که روایت‌های برآمده از حافظه‌ی رویدادی بر خلاف روایت‌های روندی می‌توانند قلاب حفظ …

ادامه نوشته »

تحلیل و نقد گفتمان تئودیسه‌های سنتی در پاسخ به مسئلۀ شر

چکیده: مهمترین تئودیسه‌های سنتی در پاسخ به مسئله شاهد محور شر عبارتند از تئودیسه‌های «اختیار»، «پرورش روح»، «خلوص»، «تسلیم و وابستگی به خدا»، «مکافات و هشدار»، «جبران» و «قدردانی». به الگوی فکری حاکم بر این تئودیسه‌ها «گفتمان تئودیسه» می‌گوییم. گفتمان تئودیسه‌ها از جهات مختلف فلسفی قابل انتقاد است. در این …

ادامه نوشته »

ده عامل مشترکی که فیلم‌نامه‌ها را برنده می‌کند

  همه‌ی کسانی که پا به دنیای پررمزوراز نویسندگی می‌گذارند، اغلب با این سؤال درگیر هستند که چه چیزی باعث می‌شود که نوشته‌ای بهتر از نوشته‌ی دیگر باشد و بنیاد یک نوشته‌ِی خوب چیست. چرا داستانی که فلان نویسنده تعریف می‌کند از داستانی که من تعریف می‌کنم جذاب‌تر است؛ درحالی‌که …

ادامه نوشته »

خطای تراژیک بوهادوز و لذت تراژیک ما

چه بسیار کسانی که همچون من در میانه‌ی آن هیاهوی شبانه و آن‌همه فریادهای شادمانه، به عزیز بوهادوز فکر می‌کردند و زخمی که خودش بر تنش زده بود، شماره‌ی بیست، هم او که در دقیقه‌ی ۹۵ «گل به خودی»اش بعد از بیست سال باعث شد که طعم پیروزی را در …

ادامه نوشته »

جنبش‌ها، بیانیه‌ها و انحصارطلبی: مقدمه‌ی مختصرِ مختص امروز

همه‌ی جنبش‌ها به دست اقلیت و یا به سود اقلیت به پا خاسته‌اند. بیانیه‌‌ی کمونیسم هیچ روش منحصرانه‌ای برای حقیقت‌جویی وجود ندارد. بیانیه‌‌ی سورئالیسم   اولین جمله‌ی مانیفست چنین است: «شبحی بر اروپا سایه‌افکنده؛ شبح کمونیسم و تمام قدرت‌های کهنه‌ی اروپا از پاپ و تزار تا تندورهای فرانسوی و رژیم …

ادامه نوشته »

«شیزوفرنی، درست همانطور که گفته بود»

«شیزوفرنی درست همانطور که گفته بود»، عنوان فصل ششم کتاب «مرشد و مارگاریتا» است. اما چرا باید بگوید شیزوفرنی؟ و اصلا او کیست که گفت شیزوفرنی؟ و اصلا شیزوفرنی چیست؟ بگذارید از قبل‌ترش بگویم؛ یعنی بعدترش. وقتی که همهی سرها از در و پنجرهی خانه‌ها بیرون آمده و همه از …

ادامه نوشته »

بیایید حرف بزنیم

ادبیات به اسطوره‌سازی و قدسی سازی و قدیس پروری نیاز ندارد. از نیازِ نداشته هم که بگذریم چنین سودای ناسخته و رؤیای خامی تحقق‌پذیر نیست. سودازدگان یکی دو قرن دیر به نخ تاریخ کوک خورده‌اند. آنان که ردای آسمان را قرن‌ها به دوش داشتند سال‌هاست که روی خاک زمین آکادمی‌ها …

ادامه نوشته »

شازده احتجاب و برخی نقدها

عظمت نوشتار هوشنگ گلشیری ـ و واژه‌ی عظمت در این‌جا تعبیر به‌حقی است ـ امروز دیگر این نام را، این مولف را، به یکی از رازآمیزترین نویسندگان ادبیات داستانی معاصر فارسی تبدیل کرده است. البته این مقام، این رازآمیزی و گاهی بهتر است بگویم رازآلودگی، بیشتر از هرکس در ادبیات …

ادامه نوشته »