خانه / رضا بیات

رضا بیات

شش‌گانه‌ی معلم (۶)

۴- موضوعات پربسامد در مثنوی‌های معلم: مقصود از اندیشه، بن‌مایه‌های فکری است نه عناصر خیال و صورت‌های ظاهری. برای رسیدن به این بن‌مایه‌ها، باید ظواهر کلام و روایت هنری اشعار را کنار گذاشت و به تعبیر فرمالیست‌ها، مایگان (thematics) را در تقابل با پیرنگ (plot) شناخت (شفیعی کدکنی ۱۳۹۱: ۱۹۹). …

ادامه نوشته »

شش گانه‌ی معلم(۵)

۲- شعر هجرت: ۲-۱- معرفی شعر: «هجرت» بلندترین شعر معلم است؛ ۴۵۶ بیت دارد و نمونه‌ی عالی مثنوی‌های معلم است. بن‌مایه‌های فکری معلم در این شعر به خوبی نمود یافته‌اند. مثنوی یکی مانده به آخر دفتر «رجعت سرخ ستاره» است و با اندک تسامحی، خلاصه و چکیده‌ی همه‌ی آنچه که …

ادامه نوشته »

شش گانه‌ی معلم(۴)

مبحث سوم: بررسی رابطۀ فرم، محتوا و مضمون: ۱- درآمد: در این مبحث، انسجام شعر معلم مورد بررسی قرار می‌گیرد. ابتدا انسجام بین محتوا و فرم و سپس انسجام درونی بین عناصر محتوایی، یعنی موضوعات و مضامین. فرم یعنی مجموعه­ی نکات زبانی و بلاغی، «شکل ظاهر اثر، ساختار اثر، سبک …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۳)

۳- معانی ۳-۱- تغییر بافتار یکی از نکاتی که شعر معلم را در پار‌ه‌ای از موارد بسیار دشواریاب کرده است، نوع تغییر بافت‌های اوست که با هنرسازه­‌ی التفات‌ فرق دارد. التفات در تعریف و کاربرد رایج، از حد تعویض خطاب از غایب به گوینده‌ یا گوینده به مخاطب و امثال …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۲)

مبحث دوم: گونه‌ها و علل دشوارگویی: ۱- درآمد بارز‌ترین خصیصه‌ی زبان معلم، دشواری و دیریابی آن است. چند نکته درباره‌ی دشواری شعر معلم در چاپ‌های اشعارش قابل ذکر است: نخستین کتاب او، «رجعت سرخ ستاره»، با پاورقی‌های متعدد خود شاعر همراه بود. این پاورقی‌‌ها عمدتا به تلمیحات فرهنگ یهود بازمی‌گشت …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۱)

در ادامه‌ی بحث مثنوی‌های موفق اتقلابی، می‌خواهیم به شعر «علی معلم دامغانی» بپردازیم. نظر به جایگاه معلم، سبک خاص و حجم آثار او، شش شماره از نوشته‌ها را به او اختصاص می‌دهیم: قسمت اول: معرفی معلم و آثارش _بلاغت: معانی و بیان، بدیع، عروض و قافیه قسمت دوم: گونه‌های دشوارگویی …

ادامه نوشته »

ماجرا این است…

اشاره: هفته‌ی پیش، وقتی بلاغت و ساختار شعر «دکتر سیار» و دوستان بررسی شد، در میان بازخوردهای مخاطبان، یک خواسته خیلی معقول و پذیرفتنی بود: «شعر اعتراض باید شعاری باشد دیگر! شما که می‌گویید این خوب نیست، اصلا نمونه‌ی خوب سراغ دارید؟ باید از این آزمون و خطاها استقبال‌کنیم نه …

ادامه نوشته »

نکنی خود را گم!

پیش‌درآمد: ۱. شاعر باید فرزند زمان خودش باشد. هنرمند باید نسبت به جامعه حساس باشد و برج عاج نشین نباشد . و … . این جملات را از شاعران و هنرمندان معاصر زیاد شنیده‌ایم و کلیت آن را می پذیریم. ۲. بعضی صفات دایمی‌اند و بعضی نه. کسی که خوابیده …

ادامه نوشته »

سوگند من به نام شماست

‌خیال محمودی شخصی و غیر کلیشه‌ای است. چندان دورخیال نیست و کشف‌هایش سریع فهمیده می‌شوند. به علت آشنایی‌اش با فرهنگ و دین و ادبیات، ذهنش خوب در این فضاها می‌چرخد و راحت بین آن‌ها پیوند برقرار می‌کند. البته گاهی خیال او در عین آسان‌یاب بودن و قدرت اقناع مخاطب عام، لایه‌های پیچیده و عمیقی نیز دارد که کشفشان دغدغه‌های ادبی و نیز مذهبی مخاطبان سخت‌گیر و حرفه‌ای شعر را اقناع می‌کند.

ادامه نوشته »

سوگند من به نام شماست

‌یادداشت حاضر نقد و تحلیلی است بر کتاب «سوگند من به نام شماست» که مجموعه مدایح و مراثی مذهبی سهیل محمودی است. ابتدا فصول ده‌گانۀ کتاب که شعرهایی با قالب‌ها و فضاهای مختلفند بررسی شده‌اند و بر اساس قراین زبانی، تلاش شده تقدم و تأخر سروده‌ها مشخص شود. سپس شیوۀ استفاده از آرایه‌های بیانی و بدیعی در اشعار مورد بررسی قرار گرفته است.

ادامه نوشته »

هر که عاشق شده پای تو وسط می‌آید

شاید بارزترین وجه تمایز شعر صرافان از دیگر شاعران مذهبی‌سرا گستردگی و تنوع استفاده از آیات و احادیث در شعر باشد. صرافان از سویی با مضامین و متون دینی به‌خوبی آشناست و از سویی به خوبی می‌تواند وزن عروضی این مأثورات را تشخیص دهد و آنها را در شعر خود درج کند.

ادامه نوشته »

هر که عاشق شده پای تو وسط می‌آید

از میان کتب او، دو مورد نخست، یعنی «از آهو تا کبوتر» و «مولای گندمگون» جایزۀ دورۀ ۱۷ و ۲۰ کتاب فصل را از آن خود کرده‌اند. «حیدرانه» مجموعه شعرهای صرافان در مدح امیرالمؤمنین (ع) است. یکی از وجوه اهمیت این کتاب این است که صورت اصلاح‌شدۀ برخی شعرهای صرافان را در این کتاب می‌توان دید. او در مقدمه نوشته است:«کاستی‌ها همچنان فراوانند؛ ولی «الیوم»، به برکت ساقیِ «اکملت لکم»، کامل‌ترند از قبل و به لطف نگاه پیران راه، پیراسته‌تر و در سایۀ محبت اهل ادب، مؤدب‌تر».

ادامه نوشته »