خانه / رضا بیات

رضا بیات

عاشقم، عاشق نمی‌میرد، عزادارم هنوز

مرحوم حبیب‌الله چایچیان، متخلص به حسان، از شاعران شاخص نسل پیشین اهالی هیئت است. از شاعران هم‌روزگار و هم سطح او می‌توان علی‌اکبر خوشدل تهرانی، محمدعلی ریاضی یزدی، سید رضا مؤید، حسن ژولیدۀ نیشابوری، غلامرضا سازگار، علی انسانی و … را نام برد. این نسل برای خود آرمان و اهدافی …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم (۶)

۴- موضوعات پربسامد در مثنوی‌های معلم: مقصود از اندیشه، بن‌مایه‌های فکری است نه عناصر خیال و صورت‌های ظاهری. برای رسیدن به این بن‌مایه‌ها، باید ظواهر کلام و روایت هنری اشعار را کنار گذاشت و به تعبیر فرمالیست‌ها، مایگان (thematics) را در تقابل با پیرنگ (plot) شناخت (شفیعی کدکنی ۱۳۹۱: ۱۹۹). …

ادامه نوشته »

شش گانه‌ی معلم(۵)

۲- شعر هجرت: ۲-۱- معرفی شعر: «هجرت» بلندترین شعر معلم است؛ ۴۵۶ بیت دارد و نمونه‌ی عالی مثنوی‌های معلم است. بن‌مایه‌های فکری معلم در این شعر به خوبی نمود یافته‌اند. مثنوی یکی مانده به آخر دفتر «رجعت سرخ ستاره» است و با اندک تسامحی، خلاصه و چکیده‌ی همه‌ی آنچه که …

ادامه نوشته »

شش گانه‌ی معلم(۴)

مبحث سوم: بررسی رابطۀ فرم، محتوا و مضمون: ۱- درآمد: در این مبحث، انسجام شعر معلم مورد بررسی قرار می‌گیرد. ابتدا انسجام بین محتوا و فرم و سپس انسجام درونی بین عناصر محتوایی، یعنی موضوعات و مضامین. فرم یعنی مجموعه­ی نکات زبانی و بلاغی، «شکل ظاهر اثر، ساختار اثر، سبک …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۳)

۳- معانی ۳-۱- تغییر بافتار یکی از نکاتی که شعر معلم را در پار‌ه‌ای از موارد بسیار دشواریاب کرده است، نوع تغییر بافت‌های اوست که با هنرسازه­‌ی التفات‌ فرق دارد. التفات در تعریف و کاربرد رایج، از حد تعویض خطاب از غایب به گوینده‌ یا گوینده به مخاطب و امثال …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۲)

مبحث دوم: گونه‌ها و علل دشوارگویی: ۱- درآمد بارز‌ترین خصیصه‌ی زبان معلم، دشواری و دیریابی آن است. چند نکته درباره‌ی دشواری شعر معلم در چاپ‌های اشعارش قابل ذکر است: نخستین کتاب او، «رجعت سرخ ستاره»، با پاورقی‌های متعدد خود شاعر همراه بود. این پاورقی‌‌ها عمدتا به تلمیحات فرهنگ یهود بازمی‌گشت …

ادامه نوشته »

شش‌گانه‌ی معلم(۱)

در ادامه‌ی بحث مثنوی‌های موفق اتقلابی، می‌خواهیم به شعر «علی معلم دامغانی» بپردازیم. نظر به جایگاه معلم، سبک خاص و حجم آثار او، شش شماره از نوشته‌ها را به او اختصاص می‌دهیم: قسمت اول: معرفی معلم و آثارش _بلاغت: معانی و بیان، بدیع، عروض و قافیه قسمت دوم: گونه‌های دشوارگویی …

ادامه نوشته »

ماجرا این است…

اشاره: هفته‌ی پیش، وقتی بلاغت و ساختار شعر «دکتر سیار» و دوستان بررسی شد، در میان بازخوردهای مخاطبان، یک خواسته خیلی معقول و پذیرفتنی بود: «شعر اعتراض باید شعاری باشد دیگر! شما که می‌گویید این خوب نیست، اصلا نمونه‌ی خوب سراغ دارید؟ باید از این آزمون و خطاها استقبال‌کنیم نه …

ادامه نوشته »

نکنی خود را گم!

پیش‌درآمد: ۱. شاعر باید فرزند زمان خودش باشد. هنرمند باید نسبت به جامعه حساس باشد و برج عاج نشین نباشد . و … . این جملات را از شاعران و هنرمندان معاصر زیاد شنیده‌ایم و کلیت آن را می پذیریم. ۲. بعضی صفات دایمی‌اند و بعضی نه. کسی که خوابیده …

ادامه نوشته »

سوگند من به نام شماست

‌خیال محمودی شخصی و غیر کلیشه‌ای است. چندان دورخیال نیست و کشف‌هایش سریع فهمیده می‌شوند. به علت آشنایی‌اش با فرهنگ و دین و ادبیات، ذهنش خوب در این فضاها می‌چرخد و راحت بین آن‌ها پیوند برقرار می‌کند. البته گاهی خیال او در عین آسان‌یاب بودن و قدرت اقناع مخاطب عام، لایه‌های پیچیده و عمیقی نیز دارد که کشفشان دغدغه‌های ادبی و نیز مذهبی مخاطبان سخت‌گیر و حرفه‌ای شعر را اقناع می‌کند.

ادامه نوشته »

سوگند من به نام شماست

‌یادداشت حاضر نقد و تحلیلی است بر کتاب «سوگند من به نام شماست» که مجموعه مدایح و مراثی مذهبی سهیل محمودی است. ابتدا فصول ده‌گانۀ کتاب که شعرهایی با قالب‌ها و فضاهای مختلفند بررسی شده‌اند و بر اساس قراین زبانی، تلاش شده تقدم و تأخر سروده‌ها مشخص شود. سپس شیوۀ استفاده از آرایه‌های بیانی و بدیعی در اشعار مورد بررسی قرار گرفته است.

ادامه نوشته »

هر که عاشق شده پای تو وسط می‌آید

شاید بارزترین وجه تمایز شعر صرافان از دیگر شاعران مذهبی‌سرا گستردگی و تنوع استفاده از آیات و احادیث در شعر باشد. صرافان از سویی با مضامین و متون دینی به‌خوبی آشناست و از سویی به خوبی می‌تواند وزن عروضی این مأثورات را تشخیص دهد و آنها را در شعر خود درج کند.

ادامه نوشته »